Non Verbal Learning Disorders

De non-verbale leerstoornis is in Nederland vrij onbekend, terwijl naar schatting vijf procent van van de leerlingen op gewone basisscholen en tien procent van leerlingen in het speciaal onderwijs in meer of mindere mate NLD hebben. De kinderen lopen achter met rekenen en begrijpend lezen, terwijl het lezen zelf en spellen juist prima gaan.

Kinderen met een non-verbale leerstoornis (NLD) hebben een sterke voorkeur voor informatie die ze kunnen horen en (na)vertellen. Het aloude voorzingen van de tafels door de juf werkte bij hen prima; leren uit een boek met veel plaatjes of via een druk computerscherm vinden ze lastig. Ze zijn gericht op details en missen het grotere verband. Nieuwe dingen zijn daardoor beangstigend. Ze kunnen sociaal onhandig zijn omdat ze non-verbale signalen niet begrijpen. In Amerika en Canada is NLD even bekend als dyslexie en hebben basisscholen inmiddels aangepaste les-programma's ontwikkeld voor deze kinderen.

NLD is aan te tonen met een uitgebreid neuropsychologisch onderzoek. Zo'n onderzoek is echter tijdrovend en kostbaar. Inmiddels heeft kinderneuropsychologe drs. Annemaaike Serlier-van den Bergh een screeningsmethode om kinderen met een verhoogd risico op NLD eenvoudig op te sporen ontwikkeld. Wanneer een kind op school duidelijk slechter scoort in rekenen dan in spelling en technisch lezen, beantwoorden ouders en docent een veertigtal vragen zoals heeft het kind moeite met het begrijpen van oorzaakgevolg relaties?, stopte uw kind als baby alles in de mond? en toont het kind enthousiasme voor nieuwe dingen? De antwoorden geven een goed inzicht in hoeveel kenmerken van NLD een kind vertoont. Alleen bij kinderen met een hoog risico kan vervolgens het neuropsychologisch onderzoek volgen.

Karakteristieken van NLD

Meestal gaat NLD gepaard met andere stoornissen. Dit maakt dat de onderkenning van NLD soms problematisch kan verlopen en daarom specialistenwerk is.

Bedenk ook dat we allemaal wel eens last hebben van één of meer van de hieronder genoemde problemen. Dan hoeft er nog geen sprake te zijn van het NLD-syndroom. Bij een syndroom gaat het om een aantal bij elkaar behorende verschijnselen die tegelijk optreden en de normale ontwikkeling verstoren of belemmeren. NLD is een syndroom dat beschreven wordt in de neuropsychologie.

Navolgend zijn de karakteristieken van NLD weergegeven (ontleend aan het boek "the Source for Nonverbal Learning disorders" van Sue Thompson uitgeverij Linguisystems ISBN 0-7606-0163-1).

Een NLD-er heeft de meeste van deze eigenschappen in meer of mindere mate:

1. Het performale IQ is significant lager dan het verbale IQ
2. Vroege spraak en vocabulaire ontwikkeling
3. Opmerkelijk geheugen 
4. Sterk oog voor details
5. Vroege leesontwikkeling, uitstekende spelling bekwaamheden 
6. Welsprekend 
7. Coördinatie problemen
8. Grote evenwichtsproblemen 
9. Problemen met de fijne motoriek
10. Gebrekkig visueel geheugen
11. Slecht ruimtelijk inzicht 
12. Ontbrekende vaardigheid om nonverbale communicatie te begrijpen 
13. Moeite met verandering en nieuwe situaties
14. Significante defecten in sociale intelligentie en interactie

Deze opsommingen zijn ontleend aan het boek "the Source for Nonverbal Learning disorders" van Sue Thompson uitgeverij Linguisystems ISBN 0-7606-0163-1

De drie kern probleemgebieden van NLD zijn:

Navolgend zijn deze probleemgebieden weergegeven:

1. Motorisch

• Zwakke psycho-motorische coördinatie
• Verschillen in dominante en niet dominante kanten van het lichaam
• Problemen met de linkerkant van het lichaam 
• Voorkomt kruisen van het midden 
• Terughoudend in motorische exploratie 
• Extreme evenwichtsproblemen 
• Hervindt niet automatisch zijn evenwicht 
• Leren fietsen duurt jaren 
• Heeft moeite in een stoel te blijven zitten 
• Prefereert op de grond te eten en werken 
• Problemen met fijne motoriek 
• Terughoudend met eten met lepel of vork 
• Problemen met het knopen van veters 
• Praat zichzelf door motorische opdrachten 
• Heeft moeite een schaar te hanteren 
• Heeft moeite met pengreep 
• Drukt hard bij het schrijven

2. Visueel, Ruimtelijk en organisatorisch

• Slecht ruimtelijk inzicht 
• Moeite met herkenning en organisatie van visueel ruimtelijke informatie 
• Moeite met visueel geheugen en visualiseren 
• Moeite met coördinatie van visuele informatie en motorische processen 
• Voortdurende moeite met visuele vormen 
• Moeite met het doorgronden van concepten 
• Moeite met verwarrende beelden 
• Praat zijn daden aan elkaar 
• Labelt alles verbaal 
• Vormt geen visuele beelden, visualiseert niet 
• Ruimtelijke referenties worden niet gebruikt 
• Wordt niet aangetrokken tot constructie of bouw speelgoed 
• Moeite met geschreven reacties/antwoorden 
• Moeite met manoeuvreren door ruimte 
• Praat zichzelf door de ruimte 
• Prefereert voorspelbare situaties 
• Heeft moeite vormen te herinneren 
• Heeft moeite volgorde te herinneren 
• Schrijftaken worden traag uitgevoerd en zijn inspannend 
• Moeite met kopiëren van het schoolbord

• Wordt als hinderlijk en aandacht vragend ervaren 
• Sociale blunders komen veelvuldig voor 
• Onvermogen tot het ontdekken van nonverbale clues 
• Slecht vermogen tot het herkennen van gezichten 
• Slecht vermogen tot het interpreteren van gebaren 
• Slecht vermogen tot het interpreteren van houdingen 
• Slecht vermogen tot het interpreteren van gezichtsuitdrukkingen 
• Voelt geen toonveranderingen aan 
• Begrijpt geen uitdrukkingen en gezegdes 
• Antwoordt kort en bondig 
• Vertaalt letterlijk 
• Continue misinterpretatie en foutieve beoordeling van sociale situaties 
• Naief vertrouwend 
• Begrijpt manipulatie, list en bedrog niet 
• Neemt ieder zoals die is 
• Wordt als pedant ervaren 
• Wordt als slecht gemanierd, grof en onattent ervaren

Samenvatting tips en strategieën voor kinderen met NLD op school

• Leert verbaal wat andere kinderen intuïtief of door observatie leren
• Creëer een fysiek zo veilig mogelijke omgeving 
• Creëer een emotioneel zo veilig mogelijke omgeving 
• In plaats van straffen, oorzaken trachten te achterhalen 
• Biedt een consistent schema en constructieve routines 
• Verklaar wijzigingen in schemates en routines voor deze plaatsvinden 
• Anticipeer op obstakels en bereid het kind daarop voor 
• Vergeet geen plezier te maken 
• Het kind zal moeite hebben zinvolle informatie tot zich te nemen van visuele displays, kaarten, grafieken, diagrammen, klokken. 
• Het kind zal moeite hebben visueel ruimtelijke informatie te kopiëren 
• Het kind zal een goed geheugen hebben, terwijl het ontbrekende visueel ruimtelijke inzicht het moeilijk zal maken de basisrekenbeginselen bij te brengen 
• Het kind zal fonetisch spellen

Sterke kanten:

• Lezen 
• Spelling 
• Vocabulaire 
• Uit het hoofd leren

Zwakke kanten:

• Organisatie vermogen 
• Studeer vaardigheden 
• Geschreven uitdrukkingen 
• Samenvatting 
• Conceptueel denken 
• Discriminatie van attributen 
• Abstract denken 
• Probleem oplossing 
• Sociale vaardigheden 
• Interpersoonlijke interactie

Strategieën:

• Beperk het aantal volwassenen dat met het kind werkt 
• Analyseer de interesses en sterke kanten van het kind. 
• Volg de organisatorische mogelijkheden dagelijks 
• Definieer processen in een lineaire, volgordelijke manier die verbaal gememoriseerd wordt 
• Pas test en beoordelingsmethodieken aan bij het kind 
• Testen onder tijdsdruk moet worden geëlimineerd 
• Beperk visuele stimuli

Compensaties:

• Geef het kind extra tijd 
• Onderschat de ernst van de afwijking niet 
• Forceer geen onafhankelijkheid 
• Voorkom machtsstrijd, kritiek, straf en dreiging 
• Vermijd opdrachten die uitsluitend tekst kopiëren inhouden 
• Lay-outs en visueel ruimtelijke informatie dient zo eenvoudig mogelijk te zijn 
• Papier en pen taken dienen tot een minimum beperkt te worden 
• Schrijftaken zullen traag gaan 
• Vouwen, knippen en verwerken van visueel ruimtelijke informatie dienen begeleid te worden 
• Informatie dient zoveel mogelijk verbaal, helder te worden gegeven, waarbij controle op begrip dient plaats te vinden 
• Verwachtingen dienen verbaal en expliciet kenbaar gemaakt te worden. Een NLD-er kan niet tussen de regels door lezen 
• De omgeving dient niet bedreigend te zijn

Aanpak:

• Vertel het kind alles en vraag verbale feed-back
• Leg gezegdes en uitdrukkingen uit 
• Zet het kind in een groep met rolmodellen

(ontleend aan het boek "the Source for Nonverbal Learning disorders" van Sue Thompson uitgeverij Linguisystems ISBN 0-7606-0163-1)

Contactadres:

E-Mail: info@nldinfo.nl

Secretariaat: Brasemkolk 2, 8017 NV Zwolle